اكنون مقدارى از اعمال حجّ را كه در جوار كعبه انجام داده مىشود به نظر آوريم : 1 - ماه صلح : حجّ بايد در ماه ذو الحجه باشد كه يكى از ماه‌هاى حرام است يعنى بايد در ماه صلح واقع شود ماهيكه جنگ در آن حرام است . ماهيكه بايد جنگ در آن بالاجبار قطع شود . 2 - احرام بستن از ميقات . يعنى پوشيدن دو جامهء ساده كه تمام تشخّصها ، منصبها و مقامها كه لباس حكايت از آنها دارد با پوشيدن جامهء احرام از بين ميرود ، همه در يك رنگ توأم با سرود توحيد لبّيك اللَّهمّ لبّيك لبّيك لا شريك لك لبّيك . بلى خدايا بلى . بلى تو همتائى ندارى بلى آمدم . خدا تو خوانده بودى كه بيايم آمدم . همه برادر . همه برابر ، هدف خدا ، كلام : سرود توحيد . 3 - طواف بر اطراف كعبه : يعنى دور زدن بر گرد ستون توحيد ، خانهء توحيد ، خانهء بىآلايش ، خانهء خدا ، خانهء مردم ، لباس پاك ، بدن پاك ، بدن با طهارت ، شروع از يك نقطه و اتمام در آن ، با يكنواختى كاملا ممتاز . 4 - وقوف به عرفات و مشعر : تشكيل دو اردوگاه توحيد . اردوگاه عرفات و اردوگاه بيابان مشعر . همه در يك اردوگاه . همرنگ در عمل ، همرنگ در لباس ، همه جا خدا ، همه جا فرمان خدا ، همه جا بندهء خدا ، يكنواخت بىسابقه ، توجّه ها به خدا ، بآفرينندهء موجودات به تنها وجوديكه لايق پرستش است . 5 - روز قربان . اينجا بيابان « منى » است اينجا سه ستون دارد . سه جمره سه مجسّمهء شيطان و نفس پليد . سه نمايندهء شرك . بايد آنها را سنگباران كرد . سنگسار كرد . اول همه به طرف ستون و جمرهء عقبه ميروند و آن را سنگباران ميكنند . اى شيطان بيزارم از تو . اى نفس امّاره بيزارم از تو . اى شيطان گم شو . زير سنگهاى تنفّرم خورد شو . من بندهء خدايم نه بندهء تو * ( « هذا فِراقُ ) *